Geldt de GPSR voor cosmetica? Regels voor handgemaakte zeep in de EU (2026)

Kort antwoord: nee — cosmetica, inclusief handgemaakte zeep, valt onder een eigen EU-wet, Verordening (EG) nr. 1223/2009 betreffende cosmetische producten, en niet onder het algemene regime van de GPSR. De verordening (EU) 2023/988 inzake algemene productveiligheid (GPSR) is bewust opgezet als vangnet: volgens artikel 2, lid 1, geldt de GPSR, als voor een product krachtens ander EU-recht specifieke veiligheidsvoorschriften gelden, alleen voor de aspecten en risico's die deze specifieke regels niet dekken. Voor cosmetica wordt de veiligheid volledig geregeld door Verordening 1223/2009 — een regime dat strenger is dan de GPSR, niet lichter. Verkoop je handgemaakte zeep, bruisballen, lippenbalsem of shampoobars aan kopers in de EU, dan is het niet genoeg om de GPSR-velden van een marketplace in te vullen en een generieke risicobeoordeling te schrijven: je hebt een veiligheidsrapport nodig dat is ondertekend door een gekwalificeerde beoordelaar, een aangewezen verantwoordelijke persoon en een CPNP-notificatie — vóór de eerste verkoop.

Is handgemaakte zeep echt een cosmetisch product?

Ja — zeep voldoet aan de wettelijke definitie van een cosmetisch product, en 'handgemaakt' of 'volledig natuurlijk' verandert daar niets aan. Artikel 2, lid 1, onder a), van Verordening 1223/2009 definieert een cosmetisch product als elke stof of elk mengsel dat bestemd is om in aanraking te worden gebracht met de uitwendige delen van het menselijk lichaam (huid, haar, nagels, lippen…) met als uitsluitend of hoofdzakelijk doel deze te reinigen, te parfumeren, het uiterlijk ervan te veranderen, ze te beschermen of in goede staat te houden. Zeep is er om de huid te reinigen, dus het is onmiskenbaar een cosmetisch product. Er is geen vrijstelling voor kleine series, hobbyverkopers of natuurlijke ingrediënten.

Dit verdient het om vriendelijk maar duidelijk gezegd te worden, want het is het meest voorkomende hiaat dat we zien: zorgvuldige zeepmakers doen hun GPSR-huiswerk — risicobeoordeling, listingvelden, etiketten — zonder te beseffen dat hun product onder een heel andere, zwaardere wet valt. Waar gangbare handgemaakte producten echt onder vallen:

Product	Cosmetisch product volgens Verord. 1223/2009?	Welk regime geldt
Handgemaakte zeep (blok of vloeibaar)	Ja — reinigt de huid	Cosmeticaverordening
Bruisbal, badzout	Ja — huidcontact, parfumeren/reinigen	Cosmeticaverordening
Lippenbalsem	Ja — lippen worden in de definitie genoemd	Cosmeticaverordening
Shampoobar / conditionerbar	Ja — haarverzorging	Cosmeticaverordening
Kaars, waxmelt	Nee — wordt niet op het lichaam aangebracht	GPSR (+ CLP-gevarenetikettering)
Geurstokjes, roomspray	Nee — behandelt de ruimte, niet de persoon	GPSR (+ CLP-gevarenetikettering)
Shampoo voor huisdieren	Nee — de definitie betreft alleen het menselijk lichaam	GPSR
Zeepschaal, keramiek, sieraden	Nee	GPSR

Geldt de GPSR dan überhaupt voor cosmetica?

Alleen in de marge — artikel 2, lid 1, GPSR maakt er een vangnetregeling van die wijkt waar specifieke EU-veiligheidsregels het risico al dekken. De tweede alinea van artikel 2, lid 1, bepaalt dat, als voor producten krachtens het Unierecht specifieke veiligheidsvoorschriften gelden, de GPSR alleen van toepassing is op de aspecten en risico's die niet onder die voorschriften vallen. Omdat de cosmeticaverordening de veiligheid van cosmetica volledig regelt — formulering, beoordeling, documentatie, etikettering, notificatie — speelt je compliancewerk als zeepverkoper zich af onder Verordening 1223/2009, en een inspecteur neemt geen genoegen met een verwijzing naar een GPSR-dossier.

Wat het GPSR-tijdperk wel voor je veranderde, is de handhaving door marketplaces: sinds 13 december 2024 verzamelen Etsy, Amazon en andere platforms veiligheids- en traceerbaarheidsinformatie voor listings gericht op de EER en halen ze listings offline als die ontbreekt — zie onze gids GPSR voor Etsy-verkopers. Die velden vul je ook voor een zeeplisting in; wat erin hoort, komt echter uit je compliance met de cosmeticaverordening, niet uit een generiek GPSR-pakket.

Wat vereist de cosmeticaverordening vóór de eerste verkoop?

Vijf dingen, allemaal geregeld vóór het in de handel brengen: een verantwoordelijke persoon, een veiligheidsrapport, een productinformatiedossier, een CPNP-notificatie en conforme etikettering.

Verplichting	Rechtsgrondslag	Wat het betekent voor een zeepmaker
Verantwoordelijke persoon (VP)	Art. 4	Elk cosmetisch product heeft een aangewezen rechtspersoon of natuurlijke persoon nodig die in de EU is gevestigd en instaat voor de conformiteit ervan. Een in de EU gevestigde maker kan zelf VP zijn; een maker buiten de EU moet er een aanwijzen via een schriftelijk mandaat. Let op: dit is een andere, zwaardere rol dan het aanwijzen van een EU-verantwoordelijke persoon in GPSR-stijl voor gewone producten.
Productveiligheidsrapport (CPSR)	Art. 10 + bijlage I	Een gestructureerde veiligheidsbeoordeling van je exacte formulering — deel A (veiligheidsinformatie) en deel B (de ondertekende conclusie van de beoordelaar).
Productinformatiedossier (PIF)	Art. 11	Een dossier per product — beschrijving, CPSR, productiemethode (GMP), bewijs van geclaimde effecten — dat 10 jaar na het in de handel brengen van de laatste partij wordt bewaard.
CPNP-notificatie	Art. 13	Vóór het in de handel brengen notificeert de VP het product langs elektronische weg bij de Europese Commissie via het Cosmetic Products Notification Portal (CPNP).
Etikettering	Art. 19	Op recipiënt en verpakking: naam en adres van de VP, nominale inhoud, datum van minimale houdbaarheid of periode na opening, voorzorgsmaatregelen, partijnummer, functie van het product en de volledige INCI-ingrediëntenlijst.

Wie mag de veiligheidsbeoordeling opstellen?

Jij niet, tenzij je het vereiste diploma hebt — artikel 10, lid 2, behoudt de beoordeling voor aan iemand met een universitair diploma in farmacie, toxicologie, geneeskunde of een vergelijkbare discipline (of een door een lidstaat als gelijkwaardig erkende opleiding). Dit is de stap die verkopers van handgemaakte producten het vaakst missen, en er is met geen sjabloon omheen te werken: geen checklist, AI-tool of gekochte pdf vervangt de handtekening van een gekwalificeerde beoordelaar onder jouw formulering. Reken op een betaalde dienst per recept — en houd er rekening mee dat een receptwijziging (een nieuwe geurolie, een nieuwe kleurstof) betekent dat de beoordeling de nieuwe versie moet dekken. Partij na partij van hetzelfde beoordeelde recept is prima; een nieuwe formulering is een nieuwe beoordeling.

Wat is NIET vereist voor handgemaakte cosmetica?

Geen CE-markering, geen goedkeuring vóór het in de handel brengen en geen labtest van elke partij — en een generiek GPSR-risicosjabloon is geen vervanging voor een CPSR. Om de reikwijdte eerlijk te houden:

• CPNP-notificatie is geen goedkeuring of certificaat. Niemand bij de Commissie 'keurt' je zeep 'goed'; notificeren is verplicht, maar de verantwoordelijkheid blijft volledig bij de VP.
• CE-markering is niet van toepassing op cosmetica. Een CE-logo op zeep betekent niets (en is misleidend).
• Afgewerkte cosmetische producten voor de eindgebruiker vallen buiten de CLP-gevarenetikettering (art. 1, lid 5, van Verordening (EG) nr. 1272/2008) — maar je kaarsen, waxmelts en roomsprays zijn geen cosmetica, dus die hebben CLP-etiketten én GPSR-conformiteit nodig.
• Een GPSR-risicobeoordeling voldoet niet aan bijlage I. Het is het juiste document voor je niet-cosmetische producten en het verkeerde voor je zeep.

Waar past EUSellKit — en waar eerlijk gezegd niet?

EUSellKit ondersteunt geen cosmetica: onze documentenpakketten dekken GPSR-producten, en een GPSR-pakket is het verkeerde document voor zeep. We vertellen je dat liever eerlijk dan dat we je papierwerk verkopen dat een inspecteur afwijst. Is je product een cosmetisch product, dan loopt je route via een gekwalificeerde veiligheidsbeoordelaar, een verantwoordelijke persoon, een CPNP-notificatie en een etiket volgens artikel 19 — in die volgorde.

De meeste handmade-shops zijn echter gemengd. Verkoop je ook kaarsen, waxmelts, sieraden, keramiek of accessoires, dan vallen die wel onder de GPSR, handhaven marketplaces die actief — één ontbrekend veld is genoeg om een listing op Etsy gedeactiveerd te krijgen — en dat is precies wat wij afdekken. Plak een listing in onze checker: valt die binnen het toepassingsgebied, dan krijg je een heldere hiatenlijst en de documenten om de gaten te dichten; is het cosmetica, dan zeggen we dat in plaats van je het verkeerde pakket te laten betalen. Controleer je niet-cosmetische producten — €14

Deze gids is algemene informatie, geen juridisch advies.