GPSR-risicobeoordeling: wat erin moet staan (+ gratis templatestructuur)

Onder artikel 9, lid 2 van de verordening algemene productveiligheid (EU) 2023/988 (GPSR) moet elke fabrikant een interne risicoanalyse uitvoeren en technische documentatie opstellen voordat een product op de EU-markt wordt gebracht. In gewone taal: je moet systematisch opsommen wat er met je product mis kan gaan, inschatten hoe waarschijnlijk en hoe ernstig elk gevaar is, beschrijven wat je hebt gedaan om die risico's te verkleinen, en dat alles 10 jaar schriftelijk bewaren. Dit geldt sinds 13 december 2024 voor vrijwel alle consumentenproducten — inclusief handgemaakte en kleinschalige producten die op Etsy of Amazon worden verkocht.

Wat vereist GPSR artikel 9(2) precies?

Artikel 9(2) legt fabrikanten twee gekoppelde verplichtingen op ("fabrikant" omvat iedereen die een product maakt, of laat maken en het onder eigen naam verkoopt):

1. Voer een interne risicoanalyse uit voordat je het product op de markt brengt.
2. Stel technische documentatie op met ten minste:
   • een algemene beschrijving van het product, en
   • de essentiële kenmerken die relevant zijn voor de beoordeling van de veiligheid.

Waar de mogelijke risico's van het product dat rechtvaardigen, moet de technische documentatie ook bevatten:

• een analyse van de mogelijke risico's en de oplossingen die zijn gekozen om ze weg te nemen of te beperken, inclusief de uitkomst van eventuele testrapporten;
• een lijst van relevante Europese normen of andere elementen (gezondheids- en veiligheidseisen, vrijwillige certificeringsregelingen) die zijn toegepast om aan de algemene veiligheidseis te voldoen.

De documentatie moet actueel worden gehouden, 10 jaar na het op de markt brengen worden bewaard en op verzoek aan autoriteiten beschikbaar worden gesteld. Wijs je een EU-verantwoordelijke persoon aan, dan zal die de documentatie willen zien voordat hij je product accepteert — controleren dat ze bestaat is letterlijk zijn taak.

Heeft een kleine Etsy- of Amazon-verkoper er echt een nodig?

Ja. De GPSR kent geen vrijstelling voor kleine bedrijven, handgemaakte producten of lage volumes. Maak je kaarsen, sieraden, speelgoed, keramiek of textiel en verkoop je aan EU-consumenten, dan ben je een "fabrikant" en geldt artikel 9(2) voor jou. Het goede nieuws: voor een eenvoudig product met laag risico kan een proportionele risicobeoordeling een paar pagina's zijn — de verordening vraagt om een gedocumenteerde, eerlijke analyse, niet om een laboratoriumdossier.

Hoe breng je de gevaren van je product in kaart?

Begin bij artikel 6 GPSR, dat de aspecten opsomt die bepalen of een product veilig is. Loop ze als checklist door:

• Het product zelf — ontwerp, materialen, technische kenmerken, samenstelling, verpakking en instructies voor montage, installatie, gebruik en onderhoud
• Het effect op andere producten — als het voorzienbaar samen daarmee wordt gebruikt (bijv. een telefoonhoesje en de warmte van de telefoon)
• Presentatie en etikettering — waarschuwingen, leeftijdsaanduidingen, afvalinstructies, en of ze in talen staan die EU-consumenten begrijpen
• Kwetsbare consumenten — vooral kinderen en ouderen; vraag niet "voor wie is dit bedoeld?" maar "wie krijgt het voorzienbaar in handen?"
• Uiterlijk — vooral producten die op voedsel lijken (een zeep in aardbeivorm is een klassieke aanleiding voor een terugroepactie)

Vertaal die aspecten vervolgens naar concrete gevaartypen. Typische categorieën voor marktplaatsproducten:

Gevaartype	Voorbeeldvragen
Mechanisch	Scherpe randen of punten? Kleine onderdelen die loskomen (verstikking)? Knel- of pletpunten? Kan het kantelen of breken onder belasting?
Chemisch	Bevatten verf, glazuur, lijm of geurstoffen beperkte stoffen (REACH)? Huidcontact? Migratie naar voedsel?
Thermisch / brand	Open vlam (kaarsen)? Brandbaar textiel? Oppervlakken die heet worden?
Elektrisch	Batterijveiligheid, opladers, kortsluiting (activeert meestal ook CE-wetgeving buiten de GPSR)
Wurging / verstrengeling	Koorden, linten, trekkoorden — cruciaal bij kinderproducten
Hygiëne / microbiologisch	Cosmetica, producten met voedselcontact, knuffels

Noteer bij elk gevaar voorzienbaar gebruik én misbruik: een baby die op een houten speeltje kauwt is voorzienbaar; een kind dat bij een decoratieve magneet kan, ook.

Hoe scoor je risico? (matrix van waarschijnlijkheid × ernst)

De standaard EU-aanpak — gebruikt in de officiële Safety Gate/RAPEX-richtsnoeren voor risicobeoordeling, Uitvoeringsbesluit (EU) 2019/417 — combineert de ernst van het mogelijke letsel met de waarschijnlijkheid dat het optreedt. Voor een interne risicobeoordeling volstaat een vereenvoudigde matrix:

Waarschijnlijkheid ↓ / Ernst →	Licht (volledig herstel)	Ernstig (medische behandeling)	Zeer ernstig (blijvend / dodelijk)
Laag (zeldzaam, vereist ongebruikelijk misbruik)	Laag risico	Laag–middelhoog risico	Middelhoog risico
Middel (mogelijk bij voorzienbaar gebruik)	Laag–middelhoog risico	Middelhoog risico	Hoog risico
Hoog (waarschijnlijk gedurende de levensduur)	Middelhoog risico	Hoog risico	Hoog risico

Zo gebruik je de matrix:

1. Scoor elk gevaar vóór mitigatie (inherent risico).
2. Beschrijf je mitigatie — ontwerpwijziging, veiliger materiaal, waarschuwingslabel, leeftijdsadvies, instructieblad, testen volgens een norm (bijv. EN 71 voor speelgoed, EN 15493 voor kaarsen).
3. Scoor het restrisico na mitigatie. Restrisico's horen in de lage/middelhoge zone te landen; een overblijvend hoog risico betekent dat het product niet klaar is voor verkoop.
4. Onthoud de hiërarchie: eerst wegontwerpen, dan afschermen, pas als laatste waarschuwen. Een waarschuwingslabel lost geen gevaar op dat door ontwerp kon worden weggenomen.

Wat bevat een complete GPSR-risicobeoordeling? (gratis templatestructuur)

Een proportionele risicobeoordeling voor een typisch marktplaatsproduct kan deze structuur volgen:

1. Productidentificatie — naam, SKU/model, batch- of serienummer, foto, je bedrijfsnaam en adres
2. Productbeschrijving — materialen, afmetingen, onderdelen, hoe het wordt gemaakt, verpakking
3. Beoogde gebruikers en voorzienbaar gebruik — doelgroep, leeftijdsbereik, gebruiksomgeving; vermeld expliciet als het niet bedoeld is voor kinderen onder 3 jaar, en of kinderen er voorzienbaar toch bij kunnen
4. Toepasselijke wetgeving en normen — altijd de GPSR; plus productspecifieke regels (speelgoedrichtlijn, REACH-beperkingen, relevante EN-normen) en welke je hebt toegepast
5. Gevarenidentificatie — de checklistoefening hierboven, één rij per gevaar
6. Risico-evaluatie — waarschijnlijkheid × ernst per gevaar, vóór en na mitigatie
7. Mitigatiemaatregelen — ontwerpkeuzes, materiaalcertificaten, testrapporten, waarschuwingen met hun exacte formulering, instructies
8. Conclusie over het restrisico — een ondertekende, gedateerde verklaring dat het product veilig is voor beoogd en voorzienbaar gebruik, en wie de beoordeling heeft uitgevoerd
9. Herzieningstrigger — wanneer je de beoordeling opnieuw bekijkt (materiaalwijziging, andere leverancier, klacht of ongevalsmelding)

Secties 5–7 werken het best als één tabel: gevaar → wie loopt hoe letsel op → waarschijnlijkheid → ernst → risiconiveau → mitigatie → restrisico.

Waar hoort de risicobeoordeling thuis in je technische documentatie?

De risicobeoordeling is één hoofdstuk van je technisch dossier, geen losstaand extraatje. Een minimaal GPSR-dossier voor een kleine verkoper ziet er zo uit:

• Algemene productbeschrijving en essentiële veiligheidskenmerken (art. 9(2), altijd verplicht)
• Interne risicoanalyse (dit document)
• Lijst van toegepaste Europese normen of andere veiligheidsoplossingen
• Testrapporten en materiaal-/leverancierscertificaten, waar je die hebt
• Etiket- en verpakkingsontwerpen, waarschuwingen, instructies
• Traceerbaarheidsgegevens: productidentificatie (type/batch/serienummer conform art. 9(5)) en jouw contactgegevens — en waar relevant die van je verantwoordelijke persoon

Houd het dossier actueel en bewaar het 10 jaar. Markttoezichtautoriteiten kunnen het opvragen, je EU-verantwoordelijke persoon moet kunnen bevestigen dat het bestaat, en marktplaatsen kunnen uittreksels vragen wanneer een listing wordt aangevochten. Blijkt een product gevaarlijk, dan moet je autoriteiten informeren via de Safety Business Gateway en meewerken aan corrigerende maatregelen.

Wat zijn de meest gemaakte fouten?

• Het pas na de verkoop schrijven — artikel 9(2) zegt vóór het op de markt brengen; een geantedateerd dossier is erger dan een laat dossier
• Een generiek template kopiëren zonder productspecifieke gevaren — een beoordeling die op elk product kan slaan, beschrijft er geen enkel
• Alleen beoogd gebruik beoordelen — de GPSR verwacht dat je ook voorzienbaar misbruik meeneemt (kinderen, verkeerde montage, verouderende materialen)
• Waarschuwingen in plaats van oplossingen — een label gebruiken als excuus voor een gevaar dat door ontwerp verwijderd kon worden
• Geen herzieningsproces — een leverancier of materiaal wijzigen zonder de beoordeling bij te werken maakt haar stilletjes ongeldig

Begin met je hiatenlijst

Voordat je je risicobeoordeling schrijft, helpt het om te weten wat je product allemaal nodig heeft onder de GPSR — etikettering, listinginformatie, verantwoordelijke persoon en documentatie. Plak je Etsy- of Amazon-productlink in onze gratis checker en krijg in ongeveer een minuut een heldere hiatenlijst: Controleer je product gratis.

Deze gids is algemene informatie en geen juridisch advies.