Geldt de GPSR voor speelgoed? Welk EU-recht er echt op van toepassing is (2026)

Kort antwoord: niet in de eerste plaats, nee. Speelgoed dat in de EU wordt verkocht, valt onder Richtlijn 2009/48/EG betreffende de veiligheid van speelgoed (de speelgoedrichtlijn) — een volledig CE-markeringsregime met een eigen veiligheidsbeoordeling, een EG-verklaring van overeenstemming en de reeks geharmoniseerde normen EN 71. De verordening (EU) 2023/988 inzake algemene productveiligheid (GPSR) geldt voor speelgoed alleen aanvullend, voor aspecten die de richtlijn niet dekt. Daarnaast speelt een verraderlijker probleem: veel producten die als 'decoratie' of 'verzamelobject' worden verkocht, zijn juridisch gezien speelgoed. EUSellKit ondersteunt geen speelgoed. Deze pagina legt uit waarom, en wat er werkelijk geldt.

Welk recht regelt de veiligheid van speelgoed in de EU echt?

De veiligheid van speelgoed wordt geregeld door Richtlijn 2009/48/EG betreffende de veiligheid van speelgoed — een categoriespecifiek CE-markeringsregime, niet door de GPSR. Voordat speelgoed in de EU in de handel wordt gebracht, moet de fabrikant onder meer:

• de veiligheidsbeoordeling van artikel 18 van de speelgoedrichtlijn uitvoeren — "een analyse van de chemische, fysische, mechanische, elektrische, hygiënische, radioactieve en ontvlambaarheidsgevaren die het speelgoed kan opleveren", en de "potentiële blootstelling aan deze gevaren" beoordelen;
• voldoen aan de essentiële veiligheidseisen van de richtlijn, in de praktijk aangetoond aan de hand van de reeks geharmoniseerde normen EN 71;
• een EG-verklaring van overeenstemming (artikel 15 van de speelgoedrichtlijn) opstellen en technische documentatie bijhouden;
• de CE-markering (artikelen 16–17 van de speelgoedrichtlijn) aanbrengen;
• de waarschuwingen van bijlage V bij de speelgoedrichtlijn aanbrengen — waaronder leeftijdswaarschuwingen en categoriespecifieke waarschuwingen.

Niets hiervan komt uit de GPSR, en niets hiervan kan worden vervangen door een interne risicoanalyse in GPSR-stijl. Speelgoed zonder CE-markering en verklaring van overeenstemming is niet conform, hoe goed het GPSR-dossier ook is.

Geldt de GPSR eigenlijk wel voor speelgoed?

Ja, maar alleen in de gaten: volgens artikel 2, lid 1, GPSR is de verordening van toepassing "voor zover er in het Unierecht geen specifieke bepalingen met hetzelfde doel zijn waarin de veiligheid van de betrokken producten wordt geregeld". Speelgoed is het schoolvoorbeeld van een product dat onder harmonisatiewetgeving van de Unie valt. Voor zulke producten schakelt artikel 2 GPSR het algemene veiligheidsvereiste uit voor de risico's die de geharmoniseerde regels al dekken, en schakelt het het hoofdstuk over de verplichtingen van marktdeelnemers uit — omdat de speelgoedrichtlijn eigen, strengere equivalenten oplegt. Resterende GPSR-bepalingen (bijvoorbeeld rond terugroepacties en het Safety Gate-systeem) blijven van toepassing.

Het praktische gevolg voor een kleine verkoper:

Vraag	Gewoon consumentenproduct	Speelgoed
Belangrijkste rechtsgrondslag	Verord. (EU) 2023/988 (GPSR)	Richtl. 2009/48/EG (speelgoedrichtlijn)
Conformiteitsmarkering	Geen — de GPSR kent geen CE-markering	CE-markering verplicht (art. 16–17 speelgoedrichtlijn)
Analyse vóór het in de handel brengen	Interne risicoanalyse (art. 9, lid 2, GPSR)	Veiligheidsbeoordeling (art. 18 speelgoedrichtlijn)
Verklaring van overeenstemming	Niet vereist onder de GPSR	EG-verklaring van overeenstemming (art. 15 speelgoedrichtlijn)
Belangrijkste normen	Vrijwillige Europese normen	Reeks EN 71 (geharmoniseerd)
Rol van de GPSR	Het volledige kader	Alleen aanvullend (art. 2 GPSR)

Als je product speelgoed is, is de rechterkolom jouw wereld — en daar horen doorgaans tests bij een geaccrediteerd laboratorium bij, die geen enkele online checker voor je kan doen.

Wanneer is een 'decoratief' artikel juridisch speelgoed?

Speelgoed zijn "producten die, al dan niet uitsluitend, ontworpen of bestemd zijn om door kinderen jonger dan 14 jaar bij het spelen te worden gebruikt" (artikel 2, lid 1, van de speelgoedrichtlijn) — de woorden in je listing beslissen die vraag niet. Dat is de echte valkuil voor verkopers van handgemaakte producten en kleine series. Let op de woorden "al dan niet uitsluitend": een product kan decoratief én toch speelgoed zijn.

Bijlage I bij de speelgoedrichtlijn somt producten op die met name niet als speelgoed worden beschouwd — waaronder "decoratieve voorwerpen voor feesten en festiviteiten" en producten voor verzamelaars, zoals schaalmodellen, folkloristische poppen en historische replica's. Maar de uitzondering voor verzamelaars kent een uitdrukkelijke voorwaarde: ze geldt alleen "mits op het product of de verpakking ervan zichtbaar en leesbaar is aangegeven dat het bestemd is voor verzamelaars van 14 jaar en ouder". Geen vermelding, geen uitzondering.

Zo werkt dat in de praktijk:

• Een gehaakt diertje verkocht als 'decoratie voor de kinderkamer' ziet eruit, voelt aan en functioneert als een knuffel. Het decoratie noemen verandert niets aan waarvoor het is ontworpen.
• Een glazen kerstbal valt zonder problemen onder de uitsluiting "decoratieve voorwerpen voor feesten en festiviteiten".
• Een houten figuur verkocht 'om neer te zetten', met duidelijke speelwaarde en zonder vermelding 'voor verzamelaars van 14 jaar en ouder', is op basis van de tekst van de richtlijn zelf moeilijk buiten het toepassingsgebied te houden.

Er bestaat geen scherpe toets voor grensgevallen die we je eerlijk kunnen verkopen. Heeft je product speelwaarde en aantrekkingskracht op kinderen, en kun je het niet onderbrengen in een uitsluiting van bijlage I, dan is de veilige werkhypothese dat het speelgoed is.

Waarom ondersteunt EUSellKit geen speelgoed?

Omdat we speelgoed niet eerlijk zouden kunnen controleren. De checker van EUSellKit toetst je listing aan de informatie- en documentatieplichten van de GPSR. Voor speelgoed vloeien de belangrijkste verplichtingen voort uit een ander regime: EN 71-conformiteit, laboratoriumtests, CE-markering, een EG-verklaring van overeenstemming, waarschuwingen volgens bijlage V. Een generieke GPSR-hiatenlijst toegepast op speelgoed zou een groen vinkje opleveren dat niets betekent — het gevaarlijkste soort compliancetool. Daarom sluiten we de categorie volledig uit, en vertellen we je dat liever dan je geld aan te nemen.

Wat we wel in de marge kunnen bieden: onze gids over de EU-conformiteitsverklaring legt uit wat dat document is en wanneer het vereist is, en onze gratis generator voor EU-conformiteitsverklaringen helpt je de structuur van het document op te stellen. Wees realistisch over de grens: voor speelgoed moet de verklaring voldoen aan de eisen van de speelgoedrichtlijn en gedekt zijn door een echte conformiteitsbeoordeling. Een gegenereerd document zonder tests erachter is papierwerk, geen compliance.

Wat moet je doen als je speelgoed — of grensgevallen — verkoopt?

Regel eerst de classificatie; al het andere hangt daarvan af.

1. Classificeer eerlijk op basis van artikel 2, lid 1, en bijlage I van de speelgoedrichtlijn — op basis van wat het product is, niet van wat de listing zegt.
2. Als het speelgoed is: plan de route via de speelgoedrichtlijn — EN 71-tests bij een geaccrediteerd lab, CE-markering, EG-verklaring van overeenstemming, waarschuwingen volgens bijlage V. Budgetteer de tests vóór je marketing budgetteert.
3. Als het echt geen speelgoed is: dan geldt de GPSR volledig. Begin met je interne risicoanalyse volgens artikel 9, lid 2 en zorg er daarna voor dat je marketplace-listings de vereiste veiligheidsinformatie bevatten — onze GPSR-gids voor Etsy-verkopers behandelt de platformkant.
4. Als het een grensgeval is: behandel het als speelgoed of win gekwalificeerd advies in. 'Decoratief — geen speelgoed' in een listing heeft geen enkel rechtsgevolg als de kenmerken van het product iets anders zeggen.

Voor je producten die geen speelgoed zijn — kaarsen, sieraden, keramiek, textiel, woonaccessoires — controleert EUSellKit je listing aan de hand van de GPSR en genereert het de risicobeoordeling, het technisch dossier en de etiketinhoud die je nodig hebt: Haal je GPSR-documentenpakket — €14.

Deze gids is algemene informatie, geen juridisch advies.