Geldt de GPSR voor mokken, snijplanken en andere voedselcontactartikelen?

Kort antwoord: als je mokken, snijplanken, onderzetters van hars of kommen aan kopers in de EU verkoopt, is je belangrijkste regelset niet de GPSR, maar het EU-kader voor voedselcontactmaterialen: Verordening (EG) nr. 1935/2004 inzake materialen en voorwerpen bestemd om met levensmiddelen in contact te komen, aangevuld met materiaalspecifieke maatregelen: de kunststofverordening (EU) nr. 10/2011 en de keramiekrichtlijn 84/500/EEG met haar grenswaarden voor lood en cadmium. De GPSR (Verordening (EU) 2023/988) geldt alleen aanvullend, voor de aspecten die de voedselcontactwetgeving niet dekt — en voor keramiek en kunststof heb je een schriftelijke verklaring van overeenstemming nodig, onderbouwd met testdocumentatie. De checker van EUSellKit dekt voedselcontactvereisten niet; deze gids legt uit waarom, en wat je in plaats daarvan nodig hebt.

Valt een mok of snijplank onder de GPSR?

Alleen voor de risico's die de voedselcontactwetgeving nog niet regelt — artikel 2, lid 1, GPSR maakt de verordening aanvullend. Waar producten onderworpen zijn aan specifieke veiligheidseisen van het Unierecht, geldt de GPSR alleen voor de aspecten en risico's of categorieën van risico's die niet onder die eisen vallen (art. 2, lid 1).

Voor voedselcontactartikelen bestaan die specifieke bepalingen. Verordening 1935/2004 is van toepassing op elk voorwerp dat in afgewerkte staat bestemd is om met levensmiddelen in contact te komen, of waarvan redelijkerwijs kan worden verwacht dat het met levensmiddelen in contact wordt gebracht bij normaal of voorzienbaar gebruik (art. 1, lid 2). Dat toepassingsgebied omvat de klassieke Etsy-gevallen:

Product	Een voedselcontactmateriaal?	Belangrijkste regels
Keramische mok	Ja — duidelijk bestemd voor contact met levensmiddelen	Verord. 1935/2004 + Richtlijn 84/500/EEG (Pb/Cd-grenswaarden, verklaring van overeenstemming)
Houten snijplank	Ja	Verord. 1935/2004 art. 3, 15, 17; geen EU-geharmoniseerde specifieke maatregel voor hout
Onderzetter van hars verkocht als decoratie	Meestal niet — er staat een kopje op, geen voedsel	GPSR (chemische en mechanische veiligheid als gewoon consumentenproduct)
Serveerplank van hars aangeprezen als "voedselveilig"	Ja — door je marketing heb je er een voedselcontactartikel van gemaakt	Verord. 1935/2004; regels voor kunststof/epoxy, incl. Verord. (EG) 1895/2005

De praktische les: voor chemische migratie naar voedsel kijk je naar de voedselcontactwetgeving; voor al het andere — inclusief de listingvelden van marktplaatsen — blijft de GPSR van belang (zie hieronder).

Wat vereist Verordening (EG) 1935/2004 voor elk voedselcontactartikel?

Vier dingen: veilige vervaardiging, eerlijke presentatie, etikettering en traceerbaarheid. Ze gelden voor alle voedselcontactmaterialen, van welk materiaal ook:

• Artikel 3 — algemene eisen. Het voorwerp mag geen bestanddelen aan levensmiddelen afgeven in hoeveelheden die een gevaar voor de gezondheid kunnen opleveren, een onaanvaardbare verandering in de samenstelling van de levensmiddelen kunnen veroorzaken of de smaak of geur ervan kunnen aantasten. Artikel 3, lid 2, voegt eraan toe dat etikettering, reclame en presentatie de consument niet mogen misleiden — de bepaling die een niet-onderbouwde claim "voedselveilig" schendt.
• Artikel 15 — etikettering. Voorwerpen die leeg worden verkocht, moeten de vermelding "voor levensmiddelen", een aanduiding van het gebruik (bijv. "soeplepel") of het glas-en-vorksymbool (bijlage II) dragen, plus eventuele instructies voor veilig gebruik en de naam en het EU-adres van de fabrikant of verantwoordelijke verkoper. De vermelding is niet verplicht voor voorwerpen die duidelijk bestemd zijn om met levensmiddelen in contact te komen (art. 15, lid 2) — een mok spreekt voor zich.
• Artikel 16 — verklaring van overeenstemming. Waar een specifieke maatregel je materiaal dekt (kunststof, keramiek, epoxycoatings…), moet het voorwerp vergezeld gaan van een schriftelijke verklaring van overeenstemming, met ondersteunende documentatie die op verzoek beschikbaar is voor de autoriteiten.
• Artikel 17 — traceerbaarheid. Je moet de bedrijven kunnen aanwijzen waarvan je hebt ingekocht en waaraan je hebt geleverd.

Wat zijn de grenswaarden voor lood en cadmium voor keramische mokken?

Richtlijn 84/500/EEG legt bindende migratiegrenswaarden vast, en artikel 2 bis vereist een schriftelijke verklaring van overeenstemming tot en met de detailhandelsfase. De grenswaarden (art. 2, lid 4) worden getest met 4 % azijnzuur gedurende 24 uur (bijlage I):

Categorie	Definitie	Lood (Pb)	Cadmium (Cd)
1	Voorwerpen die niet kunnen worden gevuld, of vulbaar met een inwendige diepte ≤ 25 mm (borden, platte planken)	0,8 mg/dm²	0,07 mg/dm²
2	Alle andere vulbare voorwerpen — dit is jouw mok	4,0 mg/l	0,3 mg/l
3	Kookgerei; verpakkings- en opslagrecipiënten van meer dan 3 liter	1,5 mg/l	0,1 mg/l

De verklaring moet de fabrikant/importeur en het voorwerp vermelden, gedateerd zijn en de overeenstemming met de richtlijn en Verordening 1935/2004 bevestigen (bijlage III). Daarachter moet je de analyseresultaten, de testomstandigheden en de naam en het adres van het testlaboratorium bewaren (art. 2 bis, lid 2). Als je je mokken zelf glazuurt en bakt, betekent dat een echte labtest van jouw combinatie van glazuur en stook — een "loodvrij"-notitie van een leverancier op een zak glazuur is geen migratietest van je afgewerkte mok.

Mag je een onderzetter of snijplank van hars "voedselveilig" noemen?

Alleen als je het kunt documenteren — anders schendt de claim zelf artikel 3, lid 2, van Verordening 1935/2004. Voor kunststof voorwerpen legt Verordening (EU) 10/2011 een globale migratielimiet vast van 10 mg bestanddelen per dm² contactoppervlak met levensmiddelen (art. 12) en vereist ze een verklaring van overeenstemming in de hele toeleveringsketen (art. 15, bijlage IV) plus ondersteunende documenten voor de autoriteiten (art. 16). Voor epoxyharsen komt er een extra laag bij: Verordening (EG) nr. 1895/2005 beperkt BADGE en staat BFDGE en NOGE niet langer toe in voedselcontactmaterialen.

De eerlijke opties voor een harsverkoper: ofwel verkoop je het als decoratie en zeg je dat ook ("decoratief — niet bestemd voor contact met levensmiddelen" — dan is het geen voedselcontactmateriaal en zijn geen migratietests nodig), ofwel verkoop je het voor gebruik met voedsel alleen met een harssysteem waarvan de fabrikant voedselcontactdocumentatie levert voor jouw daadwerkelijke gebruik (uithardingsverhouding, soorten levensmiddelen, temperatuur). Wat je niet kunt doen, is "voedselveilige epoxy!" schrijven omdat het op het etiket uit de hobbywinkel stond — die zin op de ruwe hars dekt zelden jouw uitgeharde, zelf gemengde voorwerp.

Hebben houten snijplanken een EU-verklaring van overeenstemming nodig?

Nee — voor hout bestaat geen EU-geharmoniseerde specifieke maatregel, dus de verklaringsplicht van artikel 16 wordt op EU-niveau niet geactiveerd. Hout valt nog steeds onder de algemene eisen en de etiketterings- en traceerbaarheidsregels van Verordening 1935/2004 (art. 3, 15, 17), en lidstaten mogen nationale bepalingen handhaven waar geen specifieke EU-maatregel bestaat (art. 6) — een autoriteit kan dus nog steeds vragen naar de oliën, lijmen en afwerkingen die je hebt gebruikt. Documenteer ze en gebruik materialen die geschikt zijn voor levensmiddelen — maar geen enkele EU-regel vereist een formele verklaring van overeenstemming voor een gewone houten plank.

Wat ben je nog verschuldigd onder de GPSR en op Etsy?

De niet-chemische risico's — en de veiligheidsvelden van je marktplaats. Omdat de GPSR aspecten dekt die andere regels niet regelen, vallen breuk, scherpe randen en thermische schok onder de GPSR, en een evenredige risicobeoordeling hoort ze te behandelen. En los van de fijne juridische grenzen past Etsy zijn GPSR-gedreven eisen toe op listings die naar de EER worden verzonden: een marktdeelnemer (economic operator) op het account en ingevulde velden "Manufacturer" en "Product safety information" — zie onze volledige Etsy GPSR-gids. Laat je die leeg, dan worden listings gedeactiveerd, zelfs als je migratiepapieren perfect zijn.

Controleert EUSellKit de naleving van voedselcontactregels?

Nee — voedselcontactvereisten vallen uitdrukkelijk buiten het bereik van EUSellKit. Migratiegrenswaarden, verklaringen van overeenstemming en labtests onder Verordening 1935/2004 kunnen niet vanuit een listing worden geverifieerd, en we doen ook niet alsof. Wat onze checker wel dekt, is de GPSR- en marktplaatskant van hetzelfde product: ontbrekende veiligheidsinformatievelden, marktdeelnemer, hiaten in etikettering en documentatie waardoor listings offline worden gehaald. Regel je voedselcontactdocumentatie met je leverancier of een lab — en laat de compliancelaag van je listing aan ons over: Controleer de GPSR-hiaten van je listing — €14.

Deze gids is algemene informatie, geen juridisch advies.