GPSR Nedir? AB'ye Satan Türk Satıcılar İçin 2026 Rehberi

Kısa cevap: GPSR (General Product Safety Regulation — Genel Ürün Güvenliği Tüzüğü, Reg. (EU) 2023/988), AB pazarına sunulan gıda dışı hemen tüm tüketici ürünlerinin güvenli olmasını zorunlu kılan ve 13 Aralık 2024'ten beri uygulanan AB tüzüğüdür. Türkiye'den Etsy, Amazon veya eBay üzerinden AB'deki tüketicilere satış yapıyorsanız GPSR sizi doğrudan bağlar: ürününüz için AB'de yerleşik bir Sorumlu Kişi atamanız, ilanlarınızda üretici ve güvenlik bilgilerini göstermeniz ve 10 yıl saklayacağınız bir risk analizi ile teknik belgeler hazırlamanız gerekir. Bu rehber "GPSR nedir" sorusunu, Türkiye'den satış yapan bir satıcının gözünden yanıtlıyor.

GPSR tam olarak nedir?

GPSR, 2001 tarihli Genel Ürün Güvenliği Direktifi'nin (2001/95/EC) yerine geçen ve AB'de satılan tüketici ürünlerine tek bir genel güvenlik şartı getiren, doğrudan uygulanabilir bir AB tüzüğüdür. "Tüzük" (regulation) olması önemli: direktiften farklı olarak üye ülkelerin ayrı yasa çıkarmasına gerek kalmadan 27 AB ülkesinde aynı metinle, aynı anda geçerlidir.

Tüzüğün çekirdeği Madde 5'tir: AB pazarına yalnızca güvenli ürünler sunulabilir. Bir ürünün güvenli sayılıp sayılmayacağı ise Madde 6'daki ölçütlerle değerlendirilir: ürünün tasarımı, malzemesi ve ambalajı; diğer ürünlerle birlikte kullanımı; etiket ve uyarıları; çocuklar gibi hassas tüketiciler üzerindeki etkisi ve gıdaya benzeyen görünüm gibi unsurlar.

GPSR bir "güvenlik ağı" olarak çalışır: oyuncak veya elektronik gibi kendi özel AB mevzuatı (CE kapsamı) olan ürünlerde yalnızca o mevzuatın kapsamadığı riskler için devreye girer; özel mevzuatı olmayan ürünlerde — takı, mum, seramik, ev dekorasyonu, tekstil aksesuarı ve çoğu el yapımı ürün — ana güvenlik kuralının kendisidir. Eski direktife göre en önemli yenilikleri de tam bu noktada: online satışları ve pazaryerlerini açıkça kapsar (Madde 19 ve 22) ve AB dışında yerleşik satıcılar için AB içinde bir sorumlu ekonomik operatör şartı getirir (Madde 16).

GPSR Türkiye'den satış yapan satıcıyı nasıl etkiliyor?

Türkiye AB üyesi olmadığı için GPSR sizi "AB dışında yerleşik üretici" olarak görür ve ürününüz ancak AB'de yerleşik bir sorumlu ekonomik operatör varsa AB pazarına sunulabilir (Madde 16). Doğrudan tüketiciye gönderim yapan bir Etsy veya Amazon satıcısının AB'li bir ithalatçısı olmadığından, bu şart pratikte AB'de yerleşik bir yetkili temsilci (Sorumlu Kişi) atamak anlamına gelir. Seçenekler ve fiyat aralıkları için AB Sorumlu Kişisi maliyet rehberimize bakın.

İkinci etki ilanlarınızda görünür. Madde 19, mesafeli satışlarda çevrimiçi ilanın en azından şunları içermesini zorunlu kılar: üreticinin adı ve posta + elektronik adresi; üretici AB dışındaysa Sorumlu Kişi'nin adı ve iletişim bilgileri; ürünü tanımlamaya yarayan bilgiler (ör. ürün görseli ve tanımlayıcı kod); ve güvenli kullanım için gerekli uyarılar. Pazaryerleri bu bilgileri toplamak zorunda olduğu için ilan formlarına yeni alanlar ekledi: Etsy'de Manufacturers ve Product safety info alanları, Amazon'da Manage Your Compliance paneli, eBay'de ürün güvenliği bilgi alanları. Bu alanlar boşsa platformlar ilanı AB alıcılarına kapatabilir veya tamamen kaldırabilir. Etsy özelindeki adım adım süreç için Etsy GPSR rehberimize bakın.

Coğrafi kapsama dikkat: kurallar AB'nin 27 üyesi için geçerlidir; Etsy kendi uygulamasında AEA ülkelerine (İzlanda, Lihtenştayn, Norveç) ve Kuzey İrlanda'ya satışları da dahil eder. ABD'ye, Birleşik Krallık'ın Büyük Britanya kısmına veya Türkiye içine yaptığınız satışlar GPSR kapsamında değildir.

GPSR kapsamında temel yükümlülükleriniz neler?

Üretici sıfatıyla dört başlıkta yükümlülüğünüz var: ürünün güvenliğini belgelemek, izlenebilirlik ve üretici bilgisi sağlamak, AB'de bir Sorumlu Kişi bulundurmak ve ilan ile etikette doğru bilgileri göstermek. El yapımı ürün satıyorsanız veya ürünü kendi markanızla ürettiriyorsanız GPSR gözünde "üretici" sizsiniz.

Yükümlülük	Dayanak	Pratikte ne anlama geliyor?
İç risk analizi + teknik belgeler	Madde 9(2)	Ürünü satışa sunmadan önce yazılı bir risk değerlendirmesi ve ürünün güvenlik özelliklerini anlatan teknik dosya hazırlamak; 10 yıl saklamak ve güncel tutmak
İzlenebilirlik	Madde 9(5)	Ürün üzerinde tip, parti veya seri numarası gibi tanımlayıcı bir bilgi bulundurmak
Üretici bilgisi	Madde 9(6)	Adınızı/marka adınızı ve posta + elektronik adresinizi ürünün veya ambalajının üzerinde göstermek
Talimat ve uyarılar	Madde 9(7)	Güvenli kullanım için gerekli talimat ve uyarıları, satılan ülkenin tüketicisinin kolayca anlayacağı dilde vermek
AB Sorumlu Kişisi	Madde 16	AB'de yerleşik bir ekonomik operatör (yetkili temsilci) atamak; adı ve adresi ürün/ambalaj üzerinde ve ilanda görünmeli
İlan bilgileri	Madde 19	Üretici, Sorumlu Kişi, ürün tanımlayıcı bilgiler ve uyarıları çevrimiçi ilanda göstermek

En sık gözden kaçan kalem risk analizidir: pazaryeri formunu doldurmak yükümlülüğün görünen yüzüdür, ancak bir otorite veya Sorumlu Kişi belge istediğinde elinizde Madde 9(2)'ye uygun yazılı bir dosya olmalıdır. Ürününüz için ücretsiz bir taslak yapıyı GPSR risk değerlendirmesi oluşturucumuzla çıkarabilirsiniz.

Hangi ürünler kapsamda, hangileri kapsam dışı?

GPSR gıda dışı tüketici ürünlerinin neredeyse tamamını kapsar — yeni, ikinci el, tamir edilmiş veya yenilenmiş olması ve el yapımı olması fark etmez; kapsam dışı kalanlar Madde 2'de sayılan sınırlı istisnalardır. Küçük işletme, hobi satıcısı veya düşük adet muafiyeti yoktur.

Madde 2(2)'ye göre kapsam dışında kalan başlıca ürün grupları:

• Beşeri ve veteriner tıbbi ürünler (ilaçlar)
• Gıda ve yem
• Canlı bitki ve hayvanlar
• Hayvansal yan ürünler
• Bitki koruma ürünleri
• Tüketicilerin üzerinde seyahat ettiği, bir hizmet sağlayıcı tarafından işletilen taşıma ekipmanı
• Belirli hava araçları
• Antikalar

Ayrıca, kullanılmadan önce tamir edilmesi veya yenilenmesi gerektiği açıkça belirtilerek satılan ürünler de kapsam dışıdır — ancak bu istisna, ilanında böyle bir açıklama olmayan sıradan ikinci el ürünü kapsamaz.

Dürüst bir çerçeve için GPSR'nin gerektirmediklerini de netleştirelim: GPSR kendi başına CE işareti zorunluluğu getirmez (CE, oyuncak ve elektronik gibi ayrı mevzuata tabi ürünler içindir); her ürün için laboratuvar testi şart koşmaz (orantılı, yazılı bir risk analizi çoğu düşük riskli ürün için yeterlidir); ve AB/AEA dışına satışlarınıza uygulanmaz. CE kapsamındaki ürünlerde ise GPSR yalnızca özel mevzuatın kapsamadığı riskler için tamamlayıcı rol oynar.

GPSR hakkında sık yapılan yanlış anlamalar neler?

En pahalı hatalar tüzüğün kendisinden değil, satıcılar arasında dolaşan yanlış özetlerinden çıkar. En sık gördüklerimiz:

• "GPSR bir sertifikadır." Hayır — GPSR uyumu bir kez alınıp duvara asılan bir belge değil, ürün satışta kaldığı sürece devam eden bir yükümlülükler bütünüdür. "GPSR sertifikası" satan bir hizmet, tüzükte karşılığı olmayan bir kavram satıyordur.
• "El yapımı ürünler muaf." Değil. Tüzükte el yapımı, küçük ölçek veya düşük ciro istisnası yok; tek kişilik bir Etsy mağazası da "üretici"dir.
• "CE işaretim var, GPSR'yi de karşılıyorum." CE ve GPSR farklı şeylerdir: CE'li ürünlerde bile Sorumlu Kişi bilgisi, ilan bilgileri ve mevzuatın kapsamadığı riskler GPSR'ye tabidir; CE kapsamı dışındaki ürünlerde ise GPSR ana kuraldır.
• "Türkiye Gümrük Birliği'nde, bu yüzden muafız." Gümrük Birliği tarifelerle ilgilidir; Madde 16'daki şart AB içinde yerleşik bir ekonomik operatör ister ve Türkiye AB üyesi değildir. Türkiye'deki satıcı için Sorumlu Kişi şartı aynen geçerlidir.
• "Etsy veya Amazon Sorumlu Kişi'yi benim yerime sağlar." Sağlamaz. Platformlar yalnızca bilgiyi toplar ve eksikse ilanı kapatır; yetkili temsilciyi bulmak ve sözleşme yapmak size düşer.
• "Risk analizi laboratuvar raporu demektir." Değildir. Madde 9(2) yazılı, ürüne özgü ve dürüst bir analiz ister; test raporu ancak ürünün riskleri veya uyguladığınız standartlar gerektirdiğinde eklenir.

Uyuma nereden başlamalısınız?

Sıralama önemli: önce kapsamınızı netleştirin, sonra Sorumlu Kişi'yi atayın, belgelerinizi hazırlayın ve en son ilan alanlarını doldurun.

1. AB/AEA'ya ve Kuzey İrlanda'ya satış yapıp yapmadığınızı (veya yapmak isteyip istemediğinizi) netleştirin — hiç satmıyorsanız GPSR sizi bağlamaz.
2. AB'de yerleşik bir Sorumlu Kişi atayın ve sözleşmenizi yapın.
3. Her ürün için risk analizinizi ve teknik dosyanızı yazılı hale getirin; 10 yıl saklayacak şekilde arşivleyin.
4. Etiket ve ambalajınıza üretici + Sorumlu Kişi bilgilerini, tanımlayıcı kodu ve uyarıları ekleyin.
5. Etsy, Amazon ve eBay'deki ilan alanlarını (üretici, Sorumlu Kişi, güvenlik bilgileri) doldurup yayınlayın.

Hangi adımda eksik olduğunuzdan emin değilseniz, ürün linkinizi yapıştırın ve yaklaşık bir dakikada ürüne özel bir eksik listesi alın; ardından risk değerlendirmesi ve teknik dosya dahil belge paketinizi tek seferde oluşturabilirsiniz: Ürününüzü kontrol edin ve GPSR belge paketinizi oluşturun — 14 €

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir.