GPSR Risk Değerlendirmesi: Neleri İçermeli? (+ Ücretsiz Şablon Yapısı)

Genel Ürün Güvenliği Tüzüğü (EU) 2023/988 (GPSR) 9(2) maddesi uyarınca her üretici, bir ürünü AB pazarına sunmadan önce bir dahili risk analizi yapmak ve teknik dosya hazırlamak zorundadır. Sade bir dille: ürününüzde nelerin ters gidebileceğini sistemli biçimde listelemeli, her tehlikenin olasılığını ve ciddiyetini değerlendirmeli, riskleri azaltmak için ne yaptığınızı anlatmalı ve hepsini 10 yıl boyunca yazılı olarak saklamalısınız. Bu yükümlülük 13 Aralık 2024'ten beri, Etsy veya Amazon'da satılan el yapımı ve küçük parti ürünler dahil neredeyse tüm tüketici ürünleri için geçerlidir.

GPSR 9(2) maddesi tam olarak ne istiyor?

9(2) maddesi üreticilere ("üretici", ürünü yapan veya yaptırıp kendi adıyla satan herkesi kapsar) birbirine bağlı iki yükümlülük getirir:

1. Ürünü piyasaya sunmadan önce bir dahili risk analizi yapmak.
2. En azından şunları içeren bir teknik dosya hazırlamak:
   • ürünün genel tanımı ve
   • güvenliğinin değerlendirilmesi için önemli temel özellikleri.

Ürünün olası riskleri gerektiriyorsa teknik dosya ayrıca şunları da içermelidir:

• olası risklerin analizi ve bunları ortadan kaldırmak veya azaltmak için benimsenen çözümler (varsa test raporlarının sonuçları dahil);
• genel güvenlik şartını karşılamak için uygulanan ilgili Avrupa standartlarının veya diğer unsurların (sağlık ve güvenlik gereksinimleri, gönüllü sertifikasyon şemaları) listesi.

Dosya güncel tutulmalı, ürün piyasaya sunulduktan sonra 10 yıl saklanmalı ve talep halinde otoritelere sunulmalıdır. Bir AB Sorumlu Kişisi atarsanız, ürününüzü kabul etmeden önce bu dosyayı görmek isteyecektir — dosyanın varlığını doğrulamak kelimenin tam anlamıyla onun işidir.

Küçük bir Etsy veya Amazon satıcısına gerçekten gerekli mi?

Evet. GPSR'de küçük işletme, el yapımı ürün veya düşük hacim muafiyeti yoktur. Mum, takı, oyuncak, seramik veya tekstil üretip AB tüketicilerine satıyorsanız GPSR gözünde bir "üretici"siniz ve 9(2) maddesi size uygulanır. İyi haber: basit, düşük riskli bir ürün için orantılı bir risk değerlendirmesi birkaç sayfa olabilir — tüzük laboratuvar dosyası değil, belgelenmiş ve dürüst bir analiz ister.

Ürününüzdeki tehlikeleri nasıl belirlersiniz?

Bir ürünün güvenli olup olmadığını belirleyen unsurları listeleyen GPSR 6. maddesinden başlayın. Bunları kontrol listesi gibi kullanın:

• Ürünün kendisi — tasarım, malzemeler, teknik özellikler, bileşim, ambalaj; montaj, kurulum, kullanım ve bakım talimatları
• Diğer ürünlerle etkileşimi — öngörülebilir biçimde birlikte kullanılacaksa (ör. telefon kılıfı ve telefonun ısınması)
• Sunum ve etiketleme — uyarılar, yaş işaretleri, bertaraf talimatları ve bunların AB tüketicilerinin anlayacağı dillerde olup olmadığı
• Hassas tüketiciler — özellikle çocuklar ve yaşlılar; "bu kimin için?" değil, "buna öngörülebilir biçimde kim ulaşır?" diye sorun
• Görünüm — özellikle yiyeceğe benzeyen ürünler (çilek şeklindeki sabun klasik bir geri çağırma nedenidir)

Sonra bu unsurları somut tehlike tiplerine çevirin. Pazaryeri ürünleri için tipik kategoriler:

Tehlike tipi	Örnek sorular
Mekanik	Keskin kenar veya uç var mı? Kopabilen küçük parçalar (boğulma)? Sıkışma/ezilme noktaları? Yük altında devrilir veya kırılır mı?
Kimyasal	Boya, sır, yapıştırıcı veya kokularda kısıtlı maddeler (REACH) var mı? Cilt teması? Gıdaya geçiş?
Termal / yangın	Açık alev (mum)? Yanıcı tekstil? Isınan yüzeyler?
Elektriksel	Pil güvenliği, şarj cihazları, kısa devre (genellikle GPSR dışında CE mevzuatını da tetikler)
Boğma / dolanma	İp, kurdele, büzme ipleri — çocuk ürünlerinde kritik
Hijyen / mikrobiyolojik	Kozmetik, gıdayla temas eden ürünler, peluş oyuncaklar

Her tehlike için öngörülebilir kullanım ve yanlış kullanımı not edin: bir bebeğin ahşap oyuncağı çiğnemesi öngörülebilirdir; bir çocuğun dekoratif mıknatısa ulaşması da öyle.

Risk nasıl puanlanır? (olasılık × ciddiyet matrisi)

Standart AB yaklaşımı — resmi Safety Gate/RAPEX risk değerlendirme kılavuzu, Komisyon Uygulama Kararı (EU) 2019/417'de kullanılan yöntem — olası yaralanmanın ciddiyetini ve gerçekleşme olasılığını birleştirir. Dahili bir risk değerlendirmesi için sadeleştirilmiş bir matris yeterlidir:

Olasılık ↓ / Ciddiyet →	Hafif (tamamen iyileşir)	Ciddi (tıbbi müdahale)	Çok ciddi (kalıcı / ölümcül)
Düşük (nadir, olağan dışı yanlış kullanım gerektirir)	Düşük risk	Düşük–orta risk	Orta risk
Orta (öngörülebilir kullanımda mümkün)	Düşük–orta risk	Orta risk	Yüksek risk
Yüksek (ürün ömrü boyunca muhtemel)	Orta risk	Yüksek risk	Yüksek risk

Kullanımı:

1. Her tehlikeyi önlem öncesi puanlayın (doğal risk).
2. Önleminizi açıklayın — tasarım değişikliği, daha güvenli malzeme, uyarı etiketi, yaş önerisi, kullanım kılavuzu, bir standarda göre test (ör. oyuncakta EN 71, mumda EN 15493).
3. Önlem sonrası kalıcı riski puanlayın. Kalıcı riskler düşük/orta bölgede olmalıdır; hâlâ yüksek risk kalıyorsa ürün satışa hazır değildir.
4. Hiyerarşiyi unutmayın: önce tasarımla ortadan kaldır, sonra koruma ekle, en son uyar. Tasarımla giderilebilecek bir tehlikeyi uyarı etiketi çözmez.

Eksiksiz bir GPSR risk değerlendirmesi neleri içerir? (ücretsiz şablon yapısı)

Tipik bir pazaryeri ürünü için orantılı bir risk değerlendirmesi şu yapıyı izleyebilir:

1. Ürün kimliği — ad, SKU/model, parti veya seri referansı, fotoğraf, işletme adınız ve adresiniz
2. Ürün tanımı — malzemeler, boyutlar, bileşenler, üretim şekli, ambalaj
3. Hedef kullanıcılar ve öngörülebilir kullanım — hedef grup, yaş aralığı, kullanım ortamı; 3 yaş altına yönelik değilse bunu ve çocukların yine de ulaşıp ulaşamayacağını açıkça belirtin
4. Uygulanan mevzuat ve standartlar — her zaman GPSR; artı ürüne özgü olanlar (Oyuncak Güvenliği Direktifi, REACH kısıtlamaları, ilgili EN standartları) ve hangilerini uyguladığınız
5. Tehlike belirleme — yukarıdaki kontrol listesi çalışması, her tehlike için bir satır
6. Risk değerlendirmesi — her tehlike için önlem öncesi ve sonrası olasılık × ciddiyet
7. Önlem tedbirleri — tasarım tercihleri, malzeme sertifikaları, test raporları, uyarılar ve tam metinleri, talimatlar
8. Kalıcı risk sonucu — ürünün amaçlanan ve öngörülebilir kullanım için güvenli olduğuna dair imzalı, tarihli beyan ve değerlendirmeyi kimin yaptığı
9. Gözden geçirme tetikleyicisi — dosyayı ne zaman yeniden ele alacağınız (malzeme değişikliği, tedarikçi değişikliği, şikâyet veya kaza bildirimi)

5–7. bölümler tek bir tablo olarak en iyi çalışır: tehlike → kim, nasıl zarar görür → olasılık → ciddiyet → risk seviyesi → önlem → kalıcı risk.

Risk değerlendirmesi teknik dosyanın neresinde durur?

Risk değerlendirmesi teknik dosyanızın bir bölümüdür, ayrı bir ek değil. Küçük bir satıcı için asgari GPSR teknik dosyası şöyle görünür:

• Genel ürün tanımı ve temel güvenlik özellikleri (Md. 9(2), her zaman zorunlu)
• Dahili risk analizi (bu belge)
• Uygulanan Avrupa standartlarının veya diğer güvenlik çözümlerinin listesi
• Varsa test raporları ve malzeme/tedarikçi sertifikaları
• Etiket ve ambalaj görselleri, uyarılar, talimatlar
• İzlenebilirlik bilgileri: ürün kimliği (Md. 9(5) uyarınca tip/parti/seri) ve sizin — gerekiyorsa Sorumlu Kişinizin — iletişim bilgileri

Dosyayı güncel tutun ve 10 yıl saklayın. Piyasa gözetim otoriteleri talep edebilir, AB Sorumlu Kişiniz varlığını doğrulayabilmelidir ve bir ilan sorgulandığında pazaryerleri bölümler isteyebilir. Ürün tehlikeli çıkarsa Safety Business Gateway üzerinden otoriteleri bilgilendirmeli ve düzeltici eylemde işbirliği yapmalısınız.

En sık yapılan hatalar neler?

• Satıştan sonra yazmak — 9(2) maddesi piyasaya sunmadan önce der; geriye tarihli bir dosya, geç kalmış bir dosyadan daha kötüdür
• Ürüne özgü tehlike içermeyen genel bir şablonu kopyalamak — her ürünü tarif edebilen bir değerlendirme hiçbir ürünü tarif etmez
• Yalnızca amaçlanan kullanımı değerlendirmek — GPSR öngörülebilir yanlış kullanımı da (çocuklar, hatalı montaj, yaşlanan malzeme) dikkate almanızı bekler
• Çözüm yerine uyarı — tasarımla giderilebilecek bir tehlikeyi etiketle geçiştirmek
• Gözden geçirme sürecinin olmaması — tedarikçi veya malzeme değiştirip değerlendirmeyi güncellememek, dosyayı sessizce geçersiz kılar

Önce eksik listenizi alın

Risk değerlendirmenizi yazmadan önce, ürününüzün GPSR kapsamında ihtiyaç duyduğu her şeyi — etiketleme, ilan bilgileri, Sorumlu Kişi ve belgeler — bilmek işinizi kolaylaştırır. Etsy veya Amazon ürün linkinizi ücretsiz kontrol aracımıza yapıştırın, yaklaşık bir dakikada anlaşılır bir eksik listesi alın: Ürününüzü ücretsiz kontrol edin.

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir.